|
Muzyka Klezmerska - cóż to takiego?
Słowo "Klezmer" wywodzi się ze zbitki dwóch słów
hebrajskich "kley" (naczynie) oraz "zemer"
(pieśń) i było pierwotnie określeniem instrumentu muzycznego.
Począwszy od XVII w. powszechnie słowem klezmer nazywano muzyka
zawodowo grającego muzykę instrumentalną podczas żydowskich
wesel.
Muzyka klezmerska to dla jednych ściśle określony repertuar,
dla innych po prostu muzyka taneczna, jeszcze dla innych jedyny
w swoim rodzaju sposób wykonywania melodii. Niektórzy, jak
np. jeden z pionierów "Klezmerskiego Odrodzenia",
Henry Sapoznik, posuwają się do stwierdzenia, że jest to najistotniejsza
rzecz, jaką kultura Jidysz ma obecnie do ofiarowania światu.
Muzyka klezmerska rozwinęła się w Europie Wschodniej jako
muzyka towarzysząca ceremoniom weselnym Aszkenazyjczyków.
Wraz z osiedlaniem się Żydów na coraz to dalszych obszarach
Europy Wschodniej, w dziewiętnastowiecznych gettach, a następnie
masową emigracją do Ameryki, pierwotna muzyka aszkenazyjska
ulegała licznym zmianom. W ciągu wieków przesiąkła m.in. elementami
polskimi, węgierskimi, rumuńskimi, rosyjskimi, greckimi. W
większości muzyka ta zaginęła w zamęcie czasów. Dzisiaj jej
źródeł i nieprzerwanej ciągłości żywej tradycji szukać można
w zasadzie jedynie w Stanach Zjednoczonych. Nowy Jork przez
ponad stulecie był pierwszą przystanią żydowskich imigrantów
z Europy Wschodniej. Tam miały miejsce najważniejsze zjawiska
kulturowe, począwszy od dostosowywania się do kultury amerykańskiej
po ponowne zwrócenie się ku kulturze macierzystej. Tam też
znajduje się dziś centrum obserwowanego również w Europie
"Klezmerskiego Odrodzenia".
|